प्रश्न विचारणारे विद्यार्थी घडवा; शिक्षणात नवा दृष्टिकोन रुजवा : इस्रोचे निवृत्त शास्त्रज्ञ विष्णुपंत मिसाळे-ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ; ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬೆಳೆಸಿರಿ : ಇಸ್ರೋ ನಿವೃತ್ತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ವಿಷ್ಣುಪಂತ ಮಿಸಾಳೆ.

प्रश्न विचारणारे विद्यार्थी घडवा; शिक्षणात नवा दृष्टिकोन रुजवा : इस्रोचे निवृत्त शास्त्रज्ञ विष्णुपंत मिसाळे.

खानापूर : शिक्षण क्षेत्रात झपाट्याने बदल होत असून, या बदलांशी जुळवून घेण्यासाठी शिक्षकांनी सातत्याने स्वतःला अद्ययावत ठेवणे आवश्यक आहे. परीक्षेत केवळ उत्तरे लिहिणे हा शिक्षणाचा अंतिम हेतू नसून, विद्यार्थ्यांमध्ये प्रश्न विचारण्याची वृत्ती, वैज्ञानिक दृष्टिकोन, सर्जनशीलता आणि समस्या सोडविण्याची क्षमता विकसित करणे गरजेचे आहे. “विद्यार्थ्यांच्या मनात ‘का?’ आणि ‘कसे?’ असे प्रश्न निर्माण करा. प्रश्न विचारणारा विद्यार्थीच खऱ्या अर्थाने शिकण्याच्या प्रक्रियेत सक्रिय होतो,” असे प्रतिपादन इस्रोचे निवृत्त समूह संचालक तथा शास्त्रज्ञ विष्णुपंत एन. मिसाळे यांनी केले.
इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स एज्युकेशन अँड रिसर्च (आयआयएसईआर), पुणे, लोकमान्य मल्टिपर्पज को-ऑप. सोसायटी आणि लोकमान्य एज्युकेशन सोसायटी यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘आय राइज’ उपक्रमांतर्गत खानापूर तालुक्यातील माध्यमिक शाळांमधील गणित व विज्ञान शिक्षकांसाठी आयोजित दोन दिवसीय शिक्षक विकास कार्यशाळेच्या उद्घाटनप्रसंगी ते बोलत होते. येथील लोकमान्य एज्युकेशन सोसायटीच्या व्ही. वाय. चव्हाण पॉलिटेक्निक महाविद्यालयात या कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले आहे.

शिक्षणातून शाश्वत विकासाला चालना मिळावी….
मिसाळे म्हणाले की, विकसित देशाची ओळख केवळ आर्थिक प्रगतीवरून होत नाही, तर तेथील शिक्षण व्यवस्था किती प्रभावी व परिणामकारक आहे, यावरही त्या देशाचा विकास अवलंबून असतो. समाजातील प्रत्येक घटकाला समान आणि सहज उपलब्ध होणारे दर्जेदार शिक्षण मिळणे आवश्यक आहे.
शिक्षणाच्या माध्यमातून गरिबी व उपासमारीचे निर्मूलन, उत्तम आरोग्य, लिंग समानता, स्वच्छ पिण्याचे पाणी, परवडणारी ऊर्जा, सक्षम पायाभूत सुविधा, नवोपक्रम आणि शाश्वत विकासाला चालना मिळाली पाहिजे. विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकातील ज्ञान न देता त्याचा दैनंदिन जीवनाशी संबंध जोडून देणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

‘का?’ आणि ‘कसे?’ या प्रश्नांना प्रोत्साहन द्या….
नवीन शैक्षणिक धोरणानुसार अभ्यासक्रमाची रचना आणि अध्यापन पद्धतीत बदल होत आहेत. विद्यार्थ्यांचे मूल्यमापन केवळ परीक्षेतील गुणांवर आधारित न राहता ते निरंतर आणि सर्वांगीण असणे आवश्यक आहे.
विद्यार्थ्यांना एखादी संकल्पना समजावून सांगताना प्रत्यक्ष जीवनातील उदाहरणांचा वापर करावा. गणित आणि विज्ञान विषयातील संकल्पना प्रयोग, निरीक्षण आणि कृतीच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांसमोर मांडल्यास त्यांना विषय अधिक सहजपणे समजतो. त्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या जिज्ञासेला चालना देत त्यांच्या प्रश्नांना प्रोत्साहन देण्याचे आवाहन मिसाळे यांनी शिक्षकांना केले.

संशोधन व नवोपक्रमावर भर….
या दोन दिवसीय कार्यशाळेत संशोधन, नवोपक्रम आणि कौशल्याधारित शिक्षणाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन व सर्जनशीलता विकसित करण्यासाठी शिक्षकांना मार्गदर्शन करण्यात येत आहे. बदलत्या काळानुसार अध्यापनाच्या आधुनिक पद्धती, प्रयोगशील शिक्षण, समस्या सोडविण्याची कौशल्ये तसेच विद्यार्थ्यांना शिकण्याच्या प्रक्रियेत सक्रिय सहभागी करून घेण्याच्या विविध पद्धतींवर मार्गदर्शन केले जात आहे.

पाठांतरापेक्षा प्रयोगशीलतेला प्राधान्य..
गणित व विज्ञान हे विषय विद्यार्थ्यांच्या दैनंदिन जीवनाशी जोडून शिकविणे, प्रयोगांच्या माध्यमातून संकल्पना स्पष्ट करणे आणि विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन रुजविणे हा कार्यशाळेचा प्रमुख उद्देश आहे. पाठांतरापेक्षा प्रयोगशीलतेला प्राधान्य दिल्यास विद्यार्थ्यांच्या विचारक्षमतेला आणि कल्पनाशक्तीला मोठी चालना मिळू शकते. या कार्यशाळेमुळे तालुक्यातील शिक्षकांच्या अध्यापन कौशल्याला नवी दिशा मिळण्याबरोबरच विद्यार्थ्यांमध्ये सर्जनशीलता, नवकल्पना आणि संशोधनाची आवड निर्माण होण्यास मदत होणार आहे.

मान्यवरांची उपस्थिती….
कार्यशाळेला ज्ञानवर्धिनी प्रतिष्ठानचे अध्यक्ष पीटर डिसूझा, लोकमान्य सोसायटीचे संचालक पंढरी परब, गजानन धामणेकर, गटशिक्षणाधिकारी एम. जी. हत्ती, नितीन तिवाणे, प्रज्ञा पुजारी, भारत ठोंबरे यांची प्रमुख उपस्थिती होती.
कार्यशाळेचे समन्वयक डॉ. डी. एन. मिसाळे, प्राचार्य डॉ. शिरीष केरुर, सत्यव्रत नाईक, संचालक प्रकाश चव्हाण, विवेक गिरी यांच्यासह खानापूर तालुक्यातील गणित व विज्ञान विषयांचे शिक्षक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ; ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬೆಳೆಸಿರಿ : ಇಸ್ರೋ ನಿವೃತ್ತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ವಿಷ್ಣುಪಂತ ಮಿಸಾಳೆ.

- Advertisement -

ಖಾನಾಪುರ : ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿಕ್ಷಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನವೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಂತಿಮ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ಮನೋಭಾವ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬೆಳೆಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. “ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ‘ಏಕೆ?’ ಮತ್ತು ‘ಹೇಗೆ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ,” ಎಂದು ಇಸ್ರೋದ ನಿವೃತ್ತ ಗ್ರೂಪ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಿ ವಿಷ್ಣುಪಂತ ಎನ್. ಮಿಸಾಳೆ ಹೇಳಿದರು.

ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ (ಐಐಎಸ್‌ಇಆರ್), ಪುಣೆ, ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಮಲ್ಟಿಪರ್ಪಸ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಸೊಸೈಟಿ ಹಾಗೂ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇವರ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ‘ಐ ರೈಸ್’ ಉಪಕ್ರಮದಡಿ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿರುವ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಶಿಕ್ಷಕರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದರು. ಖಾನಾಪುರದ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ವಿ. ವೈ. ಚವಾಣ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಬೇಕು

ಮಿಸಾಳೆ ಮಾತನಾಡಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶದ ಗುರುತು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೂ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಸಮಾನ ಹಾಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯಬೇಕು.

ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ, ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ, ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಇಂಧನ, ಸಬಲ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ನವೋದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯಬೇಕು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಕಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.

‘ಏಕೆ?’ ಮತ್ತು ‘ಹೇಗೆ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿ

ಹೊಸ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನೀತಿಯನ್ವಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗುತ್ತಿವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಕೇವಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇರದೆ ನಿರಂತರ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿರಬೇಕು.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ನೈಜ ಜೀವನದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗ, ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸಿದರೆ ಅವರು ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವಂತೆ ಮಿಸಾಳೆ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು.

ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ನವೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒತ್ತು

ಈ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ನವೋದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಕೌಶಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕುರಿತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು, ಪ್ರಯೋಗಾಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕಂಠಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ

ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೋಧಿಸುವುದು, ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬೆಳೆಸುವುದು ಕಾರ್ಯಾಗಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕಂಠಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಚಿಂತನಾ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಿಂದ ತಾಲೂಕಿನ ಶಿಕ್ಷಕರ ಬೋಧನಾ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ದೊರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ನವಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಾಯವಾಗಲಿದೆ.

ಗಣ್ಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ

ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವರ್ಧಿನಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೀಟರ್ ಡಿಸೋಜಾ, ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಸೊಸೈಟಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಪಂಢರಿ ಪರಬ, ಗಜಾನನ ಧಾಮಣೆಕರ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ ಎಂ. ಜಿ. ಹಟ್ಟಿ, ನಿತಿನ್ ತಿವಾಣೆ, ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂಜಾರಿ, ಭಾರತ ಠೋಂಬರೆ ಅವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.

ಕಾರ್ಯಾಗಾರದ ಸಂಯೋಜಕರಾದ ಡಾ. ಡಿ. ಎನ್. ಮಿಸಾಳೆ, ಪ್ರಾಚಾರ್ಯ ಡಾ. ಶಿರೀಷ್ ಕೇರುರ, ಸತ್ಯವ್ರತ ನಾಯಕ್, ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಕಾಶ ಚವಾಣ್, ವಿವೇಕ ಗಿರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯಗಳ ಶಿಕ್ಷಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.