10 वर्षांनंतर संचालकांना 3 वर्षांचा ‘कूलिंग ऑफ’ नियम बंधनकारक; खानापूरातील सहकारी बँकांच्या संचालकांचे धाबे दणाणले-10 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ 3 ವರ್ಷದ ‘ಕೂಲಿಂಗ್ ಆಫ್’ ನಿಯಮ ಕಡ್ಡಾಯ; ಖಾನಾಪುರದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ

10 वर्षांनंतर संचालकांना 3 वर्षांचा ‘कूलिंग ऑफ’ नियम बंधनकारक; खानापूरातील सहकारी बँकांच्या संचालकांचे धाबे दणाणले.

बेळगाव : प्रतिनिधी
देशातील सहकारी बँकांच्या कारभारात पारदर्शकता, उत्तरदायित्व आणि सुशासन वाढवण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेने महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. सहकारी बँकेत सलग 10 वर्षे संचालक म्हणून कार्य केलेल्या व्यक्तींना आता पुढील पुनर्नियुक्तीपूर्वी किमान 3 वर्षांचा ‘कूलिंग ऑफ’ कालावधी अनिवार्य करण्यात आला आहे. या नव्या नियमामुळे देशभरातील नागरी व ग्रामीण सहकारी बँकांमध्ये मोठे नेतृत्वबदल होण्याची शक्यता निर्माण झाली असून खानापूर व बेळगाव परिसरातील सहकारी बँकांच्या संचालकांमध्येही मोठी खळबळ उडाली आहे.

भारतीय रिझर्व्ह बँकेने सोमवार, दि. 25 मे 2026 रोजी नागरी सहकारी बँका आणि ग्रामीण सहकारी बँकांसाठी सुधारित प्रशासन निर्देश जारी केले. याआधी 8 जानेवारी 2026 रोजी मसुदा निर्देश प्रसिद्ध करून सूचना व हरकती मागवण्यात आल्या होत्या. प्राप्त अभिप्रायांचा विचार करून अंतिम नियम तत्काळ प्रभावाने लागू करण्यात आले आहेत.

नव्या नियमानुसार, एखाद्या संचालकाने सलग 10 वर्षांचा कार्यकाळ पूर्ण केल्यानंतर त्याला त्याच बँकेच्या संचालक मंडळावर पुन्हा नियुक्त होण्यासाठी 3 वर्षे प्रतीक्षा करावी लागणार आहे. या ‘कूलिंग ऑफ’ कालावधीत संबंधित व्यक्तीला त्या बँकेत कोणतेही पद भूषवता येणार नसून केवळ सभासद किंवा ग्राहक म्हणूनच संबंध ठेवता येणार आहेत.
रिझर्व्ह बँकेने याबाबत स्पष्ट केले आहे की, कार्यकाळात 3 वर्षांपेक्षा कमी कालावधीचा खंड पडल्यास तो सलग सेवाच मानला जाईल. मात्र 3 वर्षांपेक्षा अधिक खंड पडल्यासच नव्याने कार्यकाळाची गणना केली जाणार आहे. तसेच संबंधित संचालकांना दुसऱ्या सहकारी बँकेच्या संचालक मंडळावर काम करण्यास मुभा राहणार आहे.

ग्रामीण सहकारी बँकांच्या चौकटीत राज्य सहकारी बँका तसेच केंद्रीय सहकारी बँकांचा समावेश करण्यात आला आहे. यापूर्वी बँकिंग लॉज दुरुस्ती कायदा 2025 अंतर्गत संचालकांचा सलग कार्यकाळ 8 वर्षांवरून 10 वर्षांपर्यंत वाढवण्यात आला होता. आता नव्या नियमांमुळे सहकारी बँकांमधील सत्ताकेंद्रे बदलण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत.

या निर्णयामुळे सहकारी बँकांमध्ये प्रशासनिक नियंत्रण अधिक प्रभावी होईल, नवीन नेतृत्वाला संधी मिळेल आणि कारभारातील पारदर्शकता वाढेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे. दरम्यान, बेळगाव आणि खानापूर परिसरातील किती सहकारी बँकांचे विद्यमान संचालक ‘कूलिंग ऑफ’च्या कक्षेत येतात, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. तसेच आगामी काळात सहकार क्षेत्रातील कोणत्या बँकांमध्ये ‘एक्झिट’ आणि ‘एन्ट्री’ होणार, याबाबतही राजकीय व सहकारी वर्तुळात चर्चा रंगू लागली आहे.

10 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ 3 ವರ್ಷದ ‘ಕೂಲಿಂಗ್ ಆಫ್’ ನಿಯಮ ಕಡ್ಡಾಯ; ಖಾನಾಪುರದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ.

ಬೆಳಗಾವಿ : ಪ್ರತಿನಿಧಿದೇಶದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸುಶಾಸನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಮರುನೇಮಕಾತಿಗೆ ಮೊದಲು ಕನಿಷ್ಠ 3 ವರ್ಷದ ‘ಕೂಲಿಂಗ್ ಆಫ್’ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮದಿಂದ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನಗರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ನಾಯಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದು, ಖಾನಾಪುರ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿ ಭಾಗದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲೂ ಭಾರೀ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಆತಂಕ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ದೇಶದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸುಶಾಸನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಮರುನೇಮಕಾತಿಗೆ ಮೊದಲು ಕನಿಷ್ಠ 3 ವರ್ಷದ ‘ಕೂಲಿಂಗ್ ಆಫ್’ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮದಿಂದ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನಗರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ನಾಯಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದು, ಖಾನಾಪುರ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿ ಭಾಗದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲೂ ಭಾರೀ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಆತಂಕ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೋಮವಾರ, ದಿ. 25 ಮೇ 2026 ರಂದು ನಗರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆಡಳಿತ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು 8 ಜನವರಿ 2026 ರಂದು ಕರಡು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅಂತಿಮ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದೇಶಕರು ನಿರಂತರ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನೇಮಕವಾಗಲು 3 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ‘ಕೂಲಿಂಗ್ ಆಫ್’ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕೇವಲ ಸದಸ್ಯ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಕಾರ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 3 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾದರೆ ಅದನ್ನು ನಿರಂತರ ಸೇವೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಆದರೆ 3 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಯ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಇನ್ನೊಂದು ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಇರುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2025 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಯನ್ನು 8 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸತೊಡಗಿವೆ.

ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ, ಹೊಸ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಖಾನಾಪುರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಎಷ್ಟು ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ‘ಕೂಲಿಂಗ್ ಆಫ್’ ನಿಯಮದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕಡೆ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಯಾವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ‘ಎಕ್ಸಿಟ್’ ಮತ್ತು ‘ಎಂಟ್ರಿ’ ನಡೆಯಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ಜೋರಾಗಿವೆ.